23 Nisan'ın 4 anlamı! Milletin hakimiyetinden çocukların bayramına...

Aydın Hasan / Ankara - 23 Nisan’ın birbiriyle iç içe geçen dört anlamı var.

1- 23 Nisan 1920’de Meclis’in açılmasıyla birlikte egemenliğin millete geçmesi yönünde tarihi bir adım atıldı.

2- Kurtuluş Savaşı, zorlu koşullar içinde oluşturulan bu Meclis’in yönetiminde verildi. Türkiye’de milli iradeye dayalı yönetimi oluşturan Meclis, aynı zamanda vatanın kurtuluş mücadelesini de yönetti. Bu nedenle 23 Nisan’ın hem Anadolu’da emperyalizme karşı mazlum milletlerin bayraktarlığını yapacak bir devletin ilk nüvesinin atılması hem de demokrasi tarihimiz açısından özel bir önemi var.

3- Şehitlerin yetimlerine sahip çıkılması için kurulan Himaye-i Etfal Cemiyeti’nin 23 Nisan 1924’te Hakimiyet-i Milliye gazetesinde “Bugün yavrularımızın rozet bayramıdır” başlıklı duyurusu yayımlandı ve şehitlerin emaneti yetim çocuklar için bağış kampanyası başlatıldı.

4- 23 Nisan; kutlama geleneği ve zaman içinde çocuk bayramı olma gibi bugün artık simge haline gelen dördüncü önemli anlamını kazandı.

Mebuslara çağrı

Mustafa Kemal Paşa, 27 Aralık 1919’da Ankara’ya adım attığında yetkisini, Sivas Kongresi’nde oluşturulan Heyeti Temsiliye’nin başkanı olmasından alıyordu. Mustafa Kemal, ilk önce Keçiören’deki Ziraat Mektebi’nde karargâhını kurdu. Burada 118 gün çok zorlu koşulları altında verdiği mücadelenin ardından da 23 Nisan 1920’de Ankara’da Meclis’in toplanmasını sağladı.

19 Mart 1920’de yayımlanan bir genelge ile Ankara’da olağanüstü yetkilere sahip bir Meclis’in açılması gerektiği ilan edildi. Seçimin ardından mebusların, 15 gün içinde Ankara’ya gelmeleri istendi. İşgalci güçler tarafından dağıtılan Osmanlı Mebuslar Meclisi’nin üyelerine de Ankara’ya gelmeleri için çağrı yapıldı.

Meclis, 23 Nisan 1920’de mücadeleye inanların toplanması ile Ankara’da açıldı. Irmakların; eriyen kar ve nisan yağmurlarının suları ile gürül gürül aktığı bu bahar gününde önce Hacı Bayram Camii’nde cuma namazı kılındı. Mebuslar, sokakları dolduran coşku içindeki halkın arasından geçmekte zorluk çekiyordu. O gün, henüz ismi konmayan bağımsız yeni devlet ile cumhuriyete ve demokrasi yolculuğuna can suyu verildi. Bu Meclis, vatanın kurtuluşu ile devletin kuruluşunu üç yıl gibi bir sürede birlikte hayata geçirdi.

Büyük Zafer, 26 Ağustos’ta başlayan ve 30 Ağustos’ta sona eren Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile elde edildi. 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilan edildi. Vatanın kurtuluşu, millete dayalı bir yönetimle ve milletin bağrından çıkan bir kahramanın dehası ile sağlanmıştı. Kurtuluşla birlikte mazlum milletlerin sesi olacak ve bunu her daim güncelleme potansiyeline sahip bir devletin temeli atılmıştı.

Yetimlere yardımdan çocuk bayramına...

Osmanlı’nın son dönemi savaşlar içinde geçti. Trablusgarp ve Balkan savaşlarının ardından I. Dünya Savaşı patlak verdi. Çanakkale, Filistin, Irak, Kafkas cephelerinde yüzbinlerce asker şehit düştü. Geride kalan kimsesiz çocukların bakımı için 1917 yılında Himaye-i Etfal Cemiyeti kuruldu. Büyük Millet Meclisi Hükümeti’nin oluşturulmasının ardından 1921 yılında Himaye-i Etfal Cemiyeti, Ankara’da yeniden yapılandırıldı. Kurtuluş Savaşı’nın en sıcak günlerinde, vatan savunmasında şehit düşenlerin geride bıraktığı çocuklara mümkün olduğu kadar sahip çıkılmaya çalışıldı.

Bağış kampanyası

Meclis’in kuruluş yıldönümü olan 23 Nisan, 1923’ten itibaren Milli Hakimiyet Bayramı olarak kutlanmaya başlandı. Aynı gün Himaye-i Etfal Cemiyeti, bağış pulları hazırladı. Cemiyet’in 23 Nisan 1924’te Hakimiyet-i Milliye gazetesinde “Bugün yavrularımızın rozet bayramıdır” başlıklı duyurusu yayımlandı ve şehitlerin emaneti yetim çocuklar için bağış kampanyası başlatıldı.

‘Çocuklar Günü’

Hakimiyet-i Milliye’nin 23 Nisan 1926 tarihli sayısında “23 Nisan Türklerin Çocuk Günüdür” başlığı altında Cemiyet’in duyurusu yer aldı. Cemiyet, 23 Nisan’ı “Çocuklar Günü” olarak kabul ettiğini duyurdu. Cemiyetin ilan ettiği çocuk bayramı, 1927 yılında Atatürk’ün himayesinde kutlandı. Atatürk, makam araçlarından birini çocuklara tahsis etti. Çocuk Sarayı’nda Cumhurbaşkanlığı Bandosu konser verdi.

Uluslararası nitelik kazandı

23 Nisan, çocuk bayramı olarak ilk kez 1933 yılında kutlandı. Atatürk, çocukları makamında kabul etti. Makamlara çocukların oturması da 1933’te uygulandı. 1935 yılında çıkan yasada bayramın adı Milli Hakimiyet Bayramı idi ama uzun yıllar fiilen Milli Hâkimiyet Bayramı ile Çocuk Bayramı bir arada kutlandı. UNESCO’nun 1979 yılını Çocuk Yılı ilan etmesiyle birlikte 23 Nisan, uluslararası nitelik kazandı. TRT tarafından dünya çocuklarının davet edildiği 23 Nisan Çocuk Şenliği düzenlenmeye başlandı. 1980 yılında bayramın adı Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak değiştirildi.

Türkiye, çocuklara milli bir bayramın armağan edildiği tek ülke. Gazze örneğinde olduğu gibi son yıllarda derinden hissettiğimiz mazlum milletlerin çocuklarının bugün de süren trajedileri, 23 Nisan’ı sadece Türkiye’de değil dünya çapında da anlamlı kılıyor.

Kaynak: Milliyet