Hayırsever değil, dolandırıcıymış! 16 milyar dolarlık balon böyle patladı: Paralar nerede?
Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Chen Zhi, Kamboçya merkezli şirketi Prince Group’un internet sitesinde 'vizyon ve liderliğiyle Prince Group'u Kamboçya'da uluslararası standartlara bağlı, lider bir iş grubuna dönüştüren saygın bir girişimci ve tanınmış bir hayırsever' olarak tanımlanıyor. Hızlı bir şekilde zenginleşen Zhi'nin hayatının bir kısmı Çin’in Fujian eyaletinde geçti. İş hayatına küçük ve ilerleyen dönemde başarısızlıkla sonuçlanan bir oyun geliştirme şirketiyle başlayan Zhi, 2010’lu yılların başında Kamboçya’ya taşınma kararı aldı ve emlak sektöründe çalışmaya başladı. Zhi’nin taşındığı dönemde Kamboçya’da emlak sektörü yükselişteydi. Bu dönemde Çin’de emlak fiyatlarının yükselmesi sebebiyle daha uygun fiyatlara sahip olan Kamboçya, birçok Çinli yatırımcının dikkatini çekiyordu. Ülkeye gelen Çinli turist sayısı da her gün artıyordu ve Kamboçya birçok Çinli yatırımcı için cazip bir yer hâline gelmişti.
Çin sermayesinin Kamboçya’ya yönelmesiyle birlikte kısa süre içinde başkent Phnom Penh'in silüeti çarpıcı bir şekilde değişti ve eski yapılar yerini gökdelenlere bıraktı. Ülkenin sahil kesimleri de farklı bir görünüme kavuştu ve sadece turistleri değil, kumar oynamak isteyen Çinliler için de bir çekim merkezi oldu çünkü Çin’de kumar yasaktı. Zhi, Kamboçya’ya taşındığında ülkedeki mevcut durum bu şekildeydi.
VATANDAŞLIK ALIP YÖNETİCİLERLE YAKINLAŞTI
Zhi, 2014 yılında Çin vatandaşlığından çıkarak Kamboçya vatandaşı oldu ve kendi adına araziler satın almaya başladı. Zhi’nin vatandaşlık alma süreci de şüpheliydi. Bunun için Kamboçya'ya 250 bin dolarlık yatırım ya da bağış yapması gerekiyordu. Chen Zhi'nin parasının nereden geldiği hiçbir zaman belli olmadı. 2019'da Man Adası'nda bir banka hesabı başvurusunda bulunurken, 2011'de emlak şirketi kurması için ismini açıklamadığı amcasının kendisine 2 milyon dolar (Yaklaşık 85 milyon lira) verdiğini söylediği ancak paranın bu şekilde elde edildiğini hiçbir zaman kanıtlamadı. 
2015 yılında henüz 27 yaşındayken gayrimenkul yatırımları yapan Zhi, Prince Group'u kurdu. 2018 yılında Prince Bank'ı kurmak için ticari bankacılık lisansı aldı. Aynı yıl, 2,5 milyon dolarlık asgari yatırım karşılığında Kıbrıs pasaportu aldı ve Avrupa Birliği'ne kolay erişim sağladı. Daha sonra Vanuatu vatandaşlığı da aldı. Zhi, ilerleyen yıllarda Kamboçya'nın üçüncü havayolu şirketini kurdu. Yatırımlarını çeşitlendiren Zhi, turizm bölgesi olan Sihanoukville'de beş yıldızlı oteller ve 'Işıklar Körfezi' adı verilen 16 milyar dolarlık bir 'ekolojik şehir' inşa etmek gibi iddialı projelerle gündeme geldi. Chen Zhi, 2020 yılında Kamboçya Kralı tarafından verilen en yüksek unvan olan 'Neak Oknha' unvanını aldı. Bu unvana layık görülebilmek için hükümete en az 500 bin dolar bağış yapılması gerekiyordu. Tüm bunlar yaşanırken hükümette görev alan üst düzey isimler ve onların aile üyeleriyle de ortaklıklar kurarak gücünü artırdı. Ancak tüm bunlara rağmen gözlerden uzak duran, kamuoyuna pek fazla açıklama yapmayan gizemli bir figür olarak kaldı.
‘SERVETİNİN ARKASINDA DOLANDIRICILIK İMPARATORLUĞU VAR’
2019 yılına gelindiğinde Zhi’nin milyarlarca dolar yatırım yapma planı olduğu Sihanoukville şehrinde emlak piyasasının manasız yükselişi sona erdi ve emlak balonu patladı. Şehirdeki kumarhaneler, Çin merkezli organize suç örgütlerinin dikkatini çekmiş ve şehirde Çinli çeteler arasında bir savaş başlamıştı. Tüm bunlar turistlerin de buraya olan ilgisini azalttı. İlerleyen süreçte Çin’in Kamboçya’ya yaptığı baskılar sonucunda kumarhanelerin kapatılması, beraberinde şehirdeki birçok sektörü de derinden etkiledi. Yaklaşık 450 bin kişi şehirden ayrıldı ve Prince Group'a ait birçok konut boş kaldı. Ancak tüm bu olumsuzluklara rağmen Chen Zhi yatırımlarını büyütmeye ve büyük harcamalar yapmaya devam etti. Peki bu gücün kaynağı nereden geliyordu? 
Mahkeme belgelerinde dolandırıcılık amacıyla kullanıldığı iddia edilen "telefon çiftliklerinin" görüntüleri
İngiliz yetkililere göre, 2019 yılında Kuzey Londra’da 12 milyon sterlinlik bir malikane ve şehrin finans bölgesinde 95 milyon sterlinlik bir ofis bloğu satın aldı. ABD’li yetkililer ise Zhi’nin kendisinin ve ortaklarının New York'ta mülkler, özel jetler, süper yatlar ve bir Picasso tablosu satın aldığını belirtiyor. Chen Zhi’nin servetinin arkasındaki kaynağın, bugün Asya’nın en kazançlı işlerinden birisi olan internet dolandırıcılığı olduğu iddia ediliyor. Zhi, bununla birlikte insan ticareti ve kara para aklama suçlamalarıyla da karşı karşıya.
ABD ve İngiltere, Chen Zhi ve Prince Group ile bağlantılı 128 şirkete ve dolandırıcılık imparatorluğunun yürütülmesine yardım ettiği iddia edilen yedi farklı milletten 17 kişiye yaptırım uyguladı. Chen Zhi ile bağlantılı ABD ve İngiltere'deki varlıklar donduruldu. Yaptırımlara yönelik açıklamada, paranın kaynağını gizlemek için kullanılan ayrıntılı bir paravan şirket ve kripto para cüzdanları ağı olduğu belirtiliyor. "Prince Group Ulusötesi Suç Örgütü”nün çoğunlukla reşit olmayan kişilere cinsel içerikli materyallerle şantaj yaptığı, yasadışı çevrimiçi kumar, kara para aklama ve çok sayıda dolandırıcılık yöntemini kullandığı ifade ediliyor. Bu maksatla Kamboçya'da en az 10 dolandırıcılık tesisinde çeşitli vaatlerle kandırılmış olan farklı milletlere mensup işçilerin kullanıldığı belirtiliyor.
ÇOK SAYIDA ÜLKE HAREKETE GEÇTİ
Prince Group'a ilişkin soruşturma yürüten ülkeler sadece ABD ve İngiltere ile sınırlı değil. Çin’in de Zhi’ye ait olarak bilinen bu şirketi 2020 yılından bu yana soruşturduğu biliniyor. ABD ve İngiltere'li yetkililerin iddiasına göre, dolandırıcılığın merkezinde Vietnam sınırına yakın Chrey Thom'da Prince Group tarafından inşa edilen Golden Fortune Bilim ve Teknoloji Parkı gibi işletmeler yer alıyor. Chrey Thom'da yaşayan görgü tanıkları, iddiaları doğrulayarak çoğunluğu Çinli, Vietnamlı ve Malezyalı olan ve internet üzerinden dolandırıcılık yapmaya zorlandıkları tesisten kaçmaya çalışan kişilerin vahşice dövüldüğünü söyledi.
İddiaların ardından Zhi’ye ait şirketlerle ortaklığı olan diğer şirketler, Prince Group’la olan ortaklığı sonlandırma yarışına girdi. Kamboçya Merkez Bankası, endişeli mevduat sahiplerine Prince Bank'taki paralarını çekebileceklerine dair güvence veren bir açıklama yapmak zorunda kaldı. Güney Kore ise bankalarda bulunan 64 milyon dolarlık mevduatı dondurdu. Singapur ve Tayland ise kendi ülkelerinde Zhi veya Zhi’nin ortaklarının yatırımlarına ilişkin soruşturmalar yürütüyor.
Kamboçya hükümeti ise ABD ve İngiltere yetkililerini yolsuzluk iddialarını destekleyecek yeterli kanıta sahip olmaları konusunda uyardı. Kamboçya hükümetinde görev alan üst düzey isimlerin Zhi ile yakın ilişki içine girmesinin, hükümetin bu konuda adım atmasını zorlaştırdığı belirtiliyor. Kamboçya, bazı tahminlere göre tüm ekonominin yaklaşık yarısını oluşturan dolandırıcılık işletmelerine karşı sessiz kalması nedeniyle hâlihazırda giderek artan bir uluslararası baskıyla karşı karşıyaydı. Tüm bu suçlamaların odağında olan Chen Zhi’den ise bir süredir haber alınamadı. Kamboçya'nın en güçlü isimlerinden biri olan 38 yaşındaki bu gizemli iş adamı, dolandırıcılık suçlamalarının ardından ortadan kayboldu. Akıbetinin ne olacağını ise zaman gösterecek.
Kaynak: Milliyet
