Ekonomik kriz, zincir marketlerle rekabet, değişen tüketici profili etkiledi: ‘Kahraman bakkal’ zorda

Bir zamanlar her mahallenin kalbi olan bakkallar, bugün artık hem ekonomik krizin hem değişen alışveriş alışkanlıklarının ağır faturasını ödüyor. Özellikle fahiş kiralar, kabaran elektrik ve doğalgaz faturaları, banka POS komisyonları ve zincir marketlerle rekabet edemeyen mahalle esnafı birer birer kepenk indiriyor.

Tiyatro tarihinin öncü isimlerinden Ferhan Şensoy, ilk kez 1980’de sahnelenen “Kahraman Bakkal Süpermarkete Karşı” oyunuyla yaşanan toplumsal değişime dikkat çekmişti.

Teşvikiye’de bakkallık yapan bir esnaf, öncelikle “Dükkân sahibi olan arkadaşlarım bile bakkallığı bıraktı” derken sorunları şöyle dile getirdi:

“Geçinemiyoruz. Bizi en çok kiralar ve POS makinesindeki banka komisyonları zorluyor. Müşterimizde para kalmadı. Sigarasını da sakızını da kredi kartıyla alıyor. Dükkân kiraları ise 150-200 bin TL’den başlıyor. Sesimizi duyan yok. Böyle giderse birkaç ay içinde 30 yıllık esnaflığı bırakacağım.”

30 yıllık bir başka esnaf ise “Eskiden her sokak başı bir bakkaldık ve güzel kazanırdık. O zaman da zincir marketler vardı ama bu denli rekabet edemeyeceğimiz boyutta değildi. Hatta akşam onlar erken kapandıktan sonra biz iş yapardık. Şimdi bu mahalledeki 16 bakkaldan sadece 2 bakkal kaldık” dedi.

YENİ NESİL KAHVE

Mahalle sakinleri ise komşuluk kültürünün de yok olduğuna dikkati çekiyor. Bir mahalle sakini şunları anlattı: “Saat 9-10 gibi büyük zincir marketler kapanıyor. Alışverişimizi elimizden geldiğince mahalle bakkalından yapardık ki onlar da geçinebilsin. Ama geçen yıl bizim sokaktaki iki bakkal da kapandı. Artık kiralarını, faturalarını ödeyemez hale geldiler. Nasıl ayakta kalsınlar? Şimdi bu yaşlı halimle kilometrelerce yürüyüp açık market arıyorum.”

Kapanan mahalle bakkallarının bulunduğu dükkânların önemli bir bölümünde ise bugün üçüncü nesil kahveciler, zincir kafeler veya farklı konsept işletmeler faaliyet gösteriyor. Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) ve sektör temsilcileri de son yıllarda küçük esnafın artan maliyetler nedeniyle ayakta kalmakta zorlandığını sık sık dile getiriyor.

Özellikle kira, enerji giderleri ve finansman maliyetlerindeki yükselişin mahalle esnafını ciddi biçimde zorladığı belirtiliyor. TESK’in Haziran 2026 sonu itibarıyla açıkladığı verilere göre halen faaliyette olan 2.3 milyon esnafın 194 binini bakkal ve büfeler oluşturuyor.