Gazetemizin başyazarı İlhan Selçuk ve çizerimiz Turhan Selçuk’u yitirişimizin 16. yılı: Kalemden çizgiye, aydınlık bir miras

Cumhuriyet okuru ona “Aydınlanmanın bilgesi” adını takmıştı. İlhan Selçuk, Atatürk ilkelerinin savunucusu bir devrimci ve yurtseverdi. Adı Cumhuriyet gazetesiyle özdeşleşen İlhan Selçuk (85), Cumhuriyet okurunun her sabah bir pusula gibi doğru yönü gösterdiği inancıyla izlediği bir yazardı.

1961’de Akşam gazetesinde yazarlığa başlayan Selçuk, 1962’de Cumhuriyetin devrimci aydınları Doğan Avcıoğlu, Mümtaz Soysal, İlhami Soysal ve Cemal Reşit Eyüboğlu’yla birlikte Yön’ün kurucuları arasında yer aldı ve burada da yazılar yazdı. 1962’de Nadir Nadi’nin çağrısı üzerine Cumhuriyet’te köşe yazarlığına başladı.

İlhan Selçuk.

ZİVERBEY’DEKİ İŞKENCELERİ AÇIĞA ÇIKARDI

İlhan Selçuk, devrimci yașamına pek çok mücadele sığdırdı. 12 Mart sonrasında, “Hoş Geldin Tanzimat Kafası” başlıklı yazısı nedeniyle gazetemiz Cumhuriyet kapatıldı ve İlhan Selçuk tutuklandı. Açılan davada aklandı. Çok geçmeden sıkıyönetimce yeniden gözaltına alındı.

“Ziverbey Köşkü”nde işkence gördü. “Madanoğlu Davası”ndan sıkıyönetim mahkemesinde yargılandı ve aklandı. Yazdığı “Ziverbey Köşkü” kitabıyla, Ziverbey’deki işkence iddiaları ilk kez anlatılmış oldu.

Nadir Nadi’nin 1991 yılında yaşamını yitirişinin ardından gazetemizin iflasa sürüklendiği, yazarlarının uzaklaşmak zorunda kaldığı dönemde İlhan Selçuk, Berin Nadi ile birlikte Cumhuriyet yazarlarının bir arada tutulmasında önemli rol üstlendi.

FETÖ’NÜN DE HEDEFİNDEYDİ

Ardından Berin Nadi ile Cumhuriyet gazetesinin bağımsızlığını koruyarak sürdürebilmesi için Cumhuriyet Vakfı’nı kurdu. Türkiye İnsan Hakları Kurumu (TİHAK) kurucu üyesi olan İlhan Selçuk, “Türk basınında demokrasi için verdiği savaşımdan” ötürü 1997’de Sertel Demokrasi Ödülü’ne değer görüldü. 1989’da Çağdaş Gazeteciler Derneği’nin “Onur Ödülü”nü, 1994’te Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin “Basın Özgürlüğü Ödülü”nü aldı.

2008’de, 83 yaşındayken FETÖ’nün kumpaslarından Ergenekon davası kapsamında evi basılan, sabaha karşı 04.30’da gözaltına alınan Selçuk’un gazetemizdeki odası da arandı. Okurlarının yalnız bırakmadığı Selçuk, daha sonra serbest bırakıldı.

Yaklaşık yarım asır Cumhuriyet gazetesinde köşe yazarlığı yapan Selçuk, yaşamına 15 kitap sığdırdı. Aradan 16 yıl geçmesine karşın Selçuk’un yazdığı yazılar, kamuoyunu aydınlatmayı hâlâ sürdürüyor.

AVRUPA’YA DA İLHAM OLDU

Gazetemizde “Söz Çizginin” köşesinde okurlarıyla buluşan, “Abdülcanbaz” karakterinin yaratıcısı, çizerlerin duayeni Turhan Selçuk (87) da aynı kardeşi İlhan Selçuk gibi çizgileriyle karanlığa ışık oldu.

Milliyet’te 1957’de çizmeye başladığı Abdülcanbaz dizisi büyük ilgi gördü. Tiyatroya ve sinemaya uyarlanan bu çizgi romanın bir deseni 1991’de PTT tarafından pul olarak basıldı. 1969’da iki arkadaşıyla Karikatürcüler Derneği’ni kuran Turhan Selçuk, 1973’te Sanatçılar Birliği tarafından “Halkın Sanatçısı”, 1983’te Gazeteciler Cemiyeti tarafından “Yılın Karikatürcüsü” seçildi.

Turhan Selçuk.

1997 yılında da “Cumhurbaşkanlığı Büyük Sanat Ödülü”nü alan Selçuk’un, 1992 yılında Dışişleri Bakanlığı’nın önerisi üzerine hazırladığı “İnsan Hakları” konulu sergisi Avrupa Konseyi’nin önerisiyle ilk kez Strasbourg’da açıldı ve 1997’ye kadar Avrupa’nın çeşitli kentlerinde ve Güney Afrika’da izlenime sunuldu.

“Barış ve Kitap” konulu karikatürü 1992’de Avrupa Konseyi’nin başlattığı kitap okuma kampanyası boyunca bütün afiş ve dokümanlarda logo olarak kullanıldı.

Çalışmalarını Turhan Selçuk Karikatür Albümü (1954), 140 Karikatür (1959), Turhan 62 (1962), Hiyeroglif (1964), Hal ve Gidiş Sıfır (1969), Söz Çizginin (1979) adlı albümlerinde topladı.

‘IŞIKLARI YOLUMUZU AYDINLATMAYA DEVAM EDİYOR’

Hacıbektaş Belediye Başkanı Ali Kaim, anma programına ilişkin yaptığı açıklamada, “Düşünceleriyle topluma ışık tutan, kalemleriyle özgür düşüncenin ve çağdaşlığın izlerini bırakan İlhan ve Turhan Selçuk’u saygı, özlem ve minnetle anıyoruz. Işıkları yolumuzu aydınlatmaya devam ediyor. Tüm dostlarımızı bu anlamlı buluşmaya davet ediyoruz” dedi.

ANKARA VE İSTANBUL’DAN ULAŞIM SAĞLANACAK

Selçuk kardeşleri her yıl olduğu gibi bu yıl da Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesinde törenle anacağız. Hacıbektaş Belediyesi ile Cumhuriyet Kitapları işbirliğindeki tören yarın saat 12.00’de Çilehane’deki gömütleri başında yapılacak. Gömütlere çiçek bırakılacak ve katılımcılara lokma ikramında bulunulacak. Etkinliğe, Cumhuriyet Okurları (CUMOK) başta olmak üzere çok sayıda yurttaş katılacak. Anma törenine katılmak isteyenler için Ankara ve İstanbul’dan ulaşım sağlanacak.

– İSTANBUL:

Katılımcılar için bu gece saat 23.00’te gazetemizin Şişli’deki merkez binası önünden araç kalkacak. (İletişim: 0212 343 72 74)

– ANKARA:

Yarın saat 08.00’de Kurtuluş Parkı (Kolej) önü, Vedat Dalokay Nikâh Salonu yanından hareket edilecek. Dönüş saati ise 17.00. Kontenjanın sınırlı olması nedeniyle katılım sağlamak isteyenlerin önceden yer ayırtmaları gerektiği bildirildi. CUMOK dönem sözcüsü Nejdet Özer (0506 276 38 64) ve Kezban Gökçeoğlu (0532 432 08 07) ile iletişime geçilebilecek.