'Hürmüz çıkmazı' havacılığı vurdu! Binlerce uçuş iptal oldu, bilet fiyatları ne olacak?
Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar birçok sektörde aksamalara sebep oldu. Bu sektörlerden birisi de sivil havacılık oldu. Jet yakıtı tedariki konusunda büyük oranda Orta Doğu’ya bağlı olan Avrupa merkezli hava yolu şirketleri, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan riskler sebebiyle yakıt tedarikinde yaşanacak olası sorunların önüne geçebilmek adına alternatif arayışında. Birçok şirket yine mevcut duruma önlem almak amacıyla çok sayıda uçuşunu iptal ederek yakıt tasarrufu yapma yoluna gidiyor. Avrupalı şirketlerin bu konudaki en önemli alternatiflerinden biriyse ABD. 
Geçtiğimiz hafta konuya ilişkin konuşan Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, mevcut krizin devam etmesi hâlinde Avrupa'nın sadece altı haftalık jet yakıtına sahip olabileceğini söylemiş ve savaş nedeniyle petrol tedarikinin durması hâlinde uzak olmayan bir zamanda uçuş iptallerinin yaşanabileceği uyarısında bulunmuştu. AB yetkilileri; artan endişelere rağmen Avrupa Birliği’nin bu noktada bir problem yaşayacak durumda olmadığını ifade ederek AB’nin bir 'yakıt kıtlığı' içinde olmadığını ve acil durum stoklarının hâlihazırda bekletildiğini vurguladı. Ancak bu açıklamaya rağmen Avrupa merkezli bazı hava yolu şirketlerinin çok sayıda uçuşu iptal ettiği biliniyor. Yetkililer ise bu durumun yakıt krizi sebebiyle değil, artan maliyetler sebebiyle gerçekleştiğini belirtiyor.
ALMAN BAYRAK TAŞIYICISI 20 BİN UÇUŞU İPTAL ETTİ
Orta Doğu’da yaşanan krizin geleceğine ilişkin belirsizlik hâlihazırda devam ediyor olsa da hava yolu şirketleri öngörülebilirlik açısından çeşitli önlemler alıyor. Bu önlemler arasında en dikkat çeken adımlardan birisi de Almanya merkezli Lufthansa Grubu’ndan geldi. Dünyanın en büyük hava yolu şirketlerinden birisi olan Lufthansa, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, 2026 Ekim ayına kadar yaz programından yaklaşık 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal edeceğini ve bu kararla birlikte yaklaşık 40 bin metrik ton jet yakıtı tasarrufu sağlayacağını belirtti.
Alınan bu karar kapsamında iptallerin ilk dalgası 20 Nisan 2026'da yürürlüğe girdi ve mayıs ayı sonuna kadar günlük 120 uçuş programdan çıkarıldı. Yaz sezonunun geri kalanına ilişkin orta vadeli rota planlamasının nisan sonu veya mayıs başında yayımlanacağını ifade eden şirket yetkilileri, iptallerin esas amacının yaz aylarındaki uçuş programını daha istikrarlı hâle getirmek olduğunu ifade etti.
Hollandalı hava yolu şirketi KLM de geçtiğimiz hafta önümüzdeki ay için 160 uçuşu iptal ettiğini açıklamıştı. Avrupa ve Asya-Pasifik bölgesindeki diğer hava yolları da yaz tatili dönemi yaklaşırken mevcut krizin belirsiz seyretmesi sebebiyle bilet fiyatlarını artırıyor ve daha kârlı hatlardaki uçuşlara odaklanmaya çalışıyor. Savaşın başladığı günden bu yana jet yakıtı fiyatlarının yaklaşık iki kat daha pahalı hâle geldiği biliniyor.
AVRUPA, İTHALATIN YARIDAN FAZLASINI ORTA DOĞU’DAN YAPIYOR
Avrupa, jet yakıtı ithalatının yaklaşık yüzde 75'ini Orta Doğu'dan karşılıyor. Bu oran, günde yaklaşık 375 bin varil jet yakıtı tedarik edildiği anlamına geliyor. Ancak ABD-İsrail ve İran arasında yaşanan savaşın ardından aksayan tedarik zinciri, bu ülkeleri alternatif aramak zorunda bırakıyor. Bu alternatiflerin başında ise ABD geliyor. Önümüzdeki aylarda hava yolu şirketlerinin Körfez'den tedarik edemediği jet yakıtı ihtiyacını telafi etme amacıyla ABD'den yapılan alımın 200 bin varile ulaşarak rekor seviyeye çıkması bekleniyor. 
Ancak uzmanlara göre yolcu trafiğinin artacağı yaz sezonu öncesinde Avrupalı şirketlerin ABD’ye yönelmesi net bir çözüm yolu gibi görünmüyor. Jet yakıtı tedarikinin merkezinde ABD’nin öne çıktığı bir senaryoda dahi Avrupa genelinde günlük 175 bin varillik bir açık bulunuyor. Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliğin devam etmesi ve ABD’ye rağmen jet yakıtı açığının sürecek olması sebebiyle hava yolu şirketlerinin sahip olduğu yakıt stoklarını daha verimli kullanmak için ek önlemler alacağı tahmin ediliyor. AB yetkilileri, yaşanan bu durumun henüz ciddi bir endişe kaynağı olmadığını belirtiyor. Avrupa ve dünyanın diğer bölgelerindeki hava yolu şirketlerinin ABD-İsrail ve İran arasındaki savaştan önümüzdeki süreçte nasıl etkileneceğini ise zaman gösterecek.
Konuya ilişkin konuşan Avrupa Komisyonu Sürdürülebilir Ulaşım ve Turizmden Sorumlu Avrupa Komiseri Apostolos Tzitzikostas; artan endişelere rağmen henüz AB genelinde bir jet yakıtı krizi yaşanmadığının altını çizerek bazı hava yolu şirketlerinin uçuşları iptal ettiğini kabul etti. Tzitzikostas, bunun yakıt tedarikindeki eksiklikten değil, yüksek yakıt maliyetlerinden kaynaklandığını savunarak “Avrupa acil durum stokları bulunduruyor. Bu stoklar ancak gerekli olması hâlinde serbest bırakılabilir ve bırakılacaktır. Ancak şu aşamada piyasa baskıyı yönetiyor ve gerçek bir kıtlık olduğuna dair bir kanıt yok.” dedi. AB ülkelerinin olası krizlere karşı hazır olması gerektiğini vurgulayarak “Gelecekteki her türlü şoka da hazır olmalıyız; bu nedenle üye devletlerin asgari acil durum rezervi bulundurmasını gerektiren bir jet yakıtı asgari stok yükümlülüğüne ihtiyacımız olup olmadığını değerlendireceğiz.” şeklinde konuştu.
Kaynak: Milliyet
